Bir yandan kıyılarımızda yuva yaparak yumurta bırakan ve kuluçka döneminin ardından yumurtadan çıkan yavruların denize ulaşmasını mutluluk içinde izlerken, diğer yandan balık avı sezonunun açılmasıyla birlikte yaşanan deniz kaplumbağası ölümleri hepimizi derinden üzüyor.Kuşadası Körfezi’nde av yasağının sona ermesiyle birlikte trol ve gırgır teknelerinin yoğun olarak bölgeye geldiğini görmekteyiz.

Bu teknelerin faaliyetleri sırasında, özellikle deniz kaplumbağaları başta olmak üzere deniz canlılarının hedef dışı av olarak ağlara yakalanma ve boğulma riski artmaktadır. Hem kendi izlemelerimiz hem de Akdeniz’de yapılan bilimsel çalışmalar da trol ağlarının deniz kaplumbağaları için önemli bir hedef dışı av ve ölüm kaynağı olduğunu ortaya koymaktadır.

Son iki gün içerisinde 3 juvenil Chelonia mydas (Yeşil Deniz Kaplumbağası) ve 1 yetişkin Caretta caretta (İribaşlı Deniz Kaplumbağası) ölü olarak bulunmuştur.

Ölü bireyler üzerinde yapılan ilk incelemelerde herhangi bir yara veya dış etken kaynaklı belirgin bir bulguya rastlanmamıştır. Mevcut bulgular ve olayların balık avı sezonunun başlamasıyla aynı döneme denk gelmesi nedeniyle, bu bireylerin trol ağlarına hedef dışı av olarak yakalanarak uzun süre su altında kalmaları sonucu boğulmuş olabileceklerini değerlendiriyoruz.Trol teknelerinin balık avlamak amacıyla deniz tabanı boyunca sürükledikleri ağlara takılan deniz kaplumbağaları, uzun süre su altında kaldıklarında nefes almak için yüzeye çıkamamakta ve bunun sonucunda boğularak yaşamlarını kaybedebilmektedir. Bilimsel araştırmalar, trol operasyonlarında ağın su altında kalma süresinin kaplumbağaların ölüm riskini artırdığını göstermektedir.

Ölen kaplumbağaların gerekli ölçümleri yapılmış, doku ve kabuk örnekleri alınarak, iş birliği içerisinde olduğumuz Adnan Menderes Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Oğuz Türkozan’a gönderilmiştir.

Etçil beslenen Caretta caretta’ların yanı sıra, özellikle otçul olarak beslenen juvenil Yeşil Deniz Kaplumbağaları (Chelonia mydas) da deniz çayırları açısından zengin olan Kuşadası Körfezi’nde görülmektedir.

Kuşadası Körfezi’nde, herkesin de gözlemlediği gibi, kıyıya çok yakın bölgelerde dahi geceleri trol teknelerinin avlandıkları görülmektedir.

Deniz tabanı boyunca sürüklenen trol ağları yalnızca hedeflenen balık türlerini değil, deniz ekosisteminin tamamını etkilemektedir. Bu faaliyetler; deniz çayırlarının tahrip edilmesine, deniz tabanındaki taş ve habitatların yerinden oynatılmasına, balıkların yaşam ve beslenme alanlarının bozulmasına, denizel biyoçeşitliliğin zarar görmesine, sualtı arkeolojisi açısından büyük önem taşıyan arkeolojik kalıntıların ve amforaların zarar görmesine neden olabilmektedir.

Ayrıca trol faaliyetleri, yerel kıyı balıkçılığının gelişimini de olumsuz etkilemektedir.

Trol teknelerinin küpeştelerinde usturmaça olarak kullandıkları atık araç lastikleri de ayrı bir çevre sorunudur. Kullanım ömrünü tamamlayan ve denize bırakılan lastikler, deniz ekosistemi açısından son derece değerli olan Posidonia oceanica deniz çayırlarının üzerine bırakıldığında bu hassas habitatlara fiziksel zarar verebilmekte, deniz canlılarının barınma, beslenme ve üreme alanlarını olumsuz etkileyebilmektedir.

Posidonia oceanica çayırları yalnızca çok sayıda deniz canlısına yaşam alanı sağlamakla kalmamakta, aynı zamanda karbonun tutulması ve kıyı ekosistemlerinin korunması açısından da büyük önem taşımaktadır.

Kuşadası Körfezi; deniz kaplumbağalarının, yunusların, Akdeniz foklarının ve çok sayıda deniz canlısının yaşam alanıdır.

Denizel biyoçeşitlilik açısından böylesine önemli bir körfezin, deniz tabanını tahrip eden ve koruma altındaki türlerin hedef dışı av olarak yakalanma riskini artıran faaliyetlerden korunması gerekmektedir.

Kuşadası Körfezi trol avcılığına kapatılmalı, denizel biyoçeşitliliğin korunması sağlanmalı ve yerel kıyı balıkçılığının gelişmesi desteklenmelidir.

Kuşadası Körfezi’ni korumak, yalnızca deniz canlılarını değil, geleceğimizi korumaktır.

Kaplumbağaları denizde görerek haber veren Seval Fatma Kadı, Ayşe Gerçek, Erkan Beydilli ve Ataberk Dayan’a duyarlılıkları için teşekkür ederiz.

EKODOSD
Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği – Kuşadası