Çarşamba Söyleşileri’nde bu hafta, Selçuklu arkeolog Yusuf Yavaş konuğumuz oldu.Yusuf Yavaş, “UNESCO Dünya Mirası Efes’in Öncül Yerleşimlerinden Koressos’un Güncel Sorunları Üzerine Düşünceler: Efes Ziyaretçi Merkezi İnşaatı ve Yarattığı Geri Dönüşü Olmayan Yıkım” başlıklı bir sunum gerçekleştirdi.Arkeolog Yusuf Yavaş, yaptığı sunumda; 2013 yılında Efes (Avusturya) Kazı Evinde, Viyana Teknik Üniversitesi’nden Dr. Sırrı Seren tarafından gerçekleştirilen jeofizik ve jeoradar araştırmalarında, Küçük Tusan bölgesinde yer alan mozaikli bir Roma villasının yanı sıra, Vedius Gymnasiumu ile Selçuk–Kuşadası karayolu arasında kilise ve tapınak olması muhtemel yapıların tespit edildiğini belirtti.
Bu alanın kaynaklarda Koressos olarak geçtiğini ve Efes’in bir kapısının isminin buradan geldiğini ifade eden Yavaş, antik Efesin en eski öncül yerleşimlerinden biri olan Koressos’un tarihinin M.Ö. 1000’li yıllara kadar uzandığını ve bölgede Koressos yerleşimiyle birlikte bir limanın da bulunduğunu anlattı.
2025 yılı Nisan ayında Koressos yerleşimi ve limanı üzerinde, üç parselde yaklaşık 130 bin metrekareyi kaplayan böylesine önemli bir tarihi ve arkeolojik alanda, üstelik birinci derece arkeolojik sit alanı üzerinde bir inşaat başlatıldığına, kepçe, dozer ve silindirlerle gerçekleştirilen metrelerce dolgu ve betonlama çalışması nedeniyle, toprağın altında tahrip edilmiş olabilecek kültür varlıklarının akıbetinin hiçbir zaman öğrenilemeyeceğine dikkat çekti.
Yavaş, 2013 yılında gerçekleştirilen araştırmalarda tespit edilen arkeolojik alanın üzerine yapılan hafriyat ve dolgu çalışmalarının hangi izin ve kararlar doğrultusunda gerçekleştirildiğinin kamuoyuna açıklanmadığını da belirtti.
2014 yılında hazırlanarak Unesco’ya sunulan Efes Alan Yönetim Planı’nda ziyaretçi karşılama merkezi için en uygun alanın bilimsel olarak antik liman yakınında belirlenmesine karşılık; bugün yürürlükteki bütün planlara ve hukuka aykırı şekilde söz konusu inşaatın rant amaçlı rant amaçlı olarak Koressos yerleşimi ve limanı üzerine yapıldığını belirtti.
Selçuk’taki turizmin gelişmesine karşı olmadıklarını, aksine turizmin sağlam, doğru ve bilimsel adımlarla ilerlemesini istediklerini ifade eden Yavaş, yapılacak projelerin Selçuk’un, Türkiye turizminin ve özellikle kültür hayatının yararına olacak şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı. Doğal yaşamın korunması ve arkeoloji birlikte düşünülmelidir dedi.
Koruma ve restorasyon çalışmalarının çağdaş bilimsel ilkelere ve özgün değerlere uygun yapılması gerektiğini belirten Yavaş, bu toprakların binlerce yıllık kadim kültürlerine karşı sorumluluk taşıdıklarını, yürüttüğü mücadelenin de meslek ahlakının bir gereği olduğunu ifade etti.
Bölgede ekolojik konularda mücadeleler veren Selçuklu avukat Nihal Sarıpınar da yaşanan süreçle ilgili hukuki konularda konukları bilgilendirdi.
Sunum sonunda hukuki süreç konusunda davacılardan Avukat Nihal Sarıpınar’ın yaptığı açıklama:
“26.02.2026 tarihinde, Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP) Derneği ile, Selçuk ve İzmir'de yaşayan insanlığın kültür varlığını korumak ve gelecek kuşaklara aktarmak isteyen yurttaşlar tarafından, kamuoyunda "Efes Antik Kenti Karşılama Merkezi" olarak bilinen projeye ilişkin olarak, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na karşı açılan davada;
İzmir 1. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun "onaylı koruma amaçlı imar planları doğrultusunda alınan kurul kararları ile çevre düzenleme projesi ve uygulama projelerinin uygun bulunduğu" kararının; açıkça hukuka aykırı olması, uygulanması telafisi ve yargılama zararlar doğuruyor olması nedeniyle derhal yürütmenin durdurulması ve yargılama sonunda iptali talep edilmiştir. İzmir 5. İdare Mahkemesi’nde görülen davada, 26.06.2026 tarihinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış, bu doğrultuda hazırlanan rapor dosyaya sunulmuş, Mahkeme tarafından yürütmeyi durdurma kararı verilmesi beklenmektedir.” Avukat Nihal Sarıpınar
Sunumun ardından konukların sorularını yanıtlayan arkeolog Yusuf Yavaş’a, avukat Nihal Sarıpınar ve Yusuf Aslan tarafından EKODOSD’un teşekkür belgesi takdim edildi.
EKODOSD
Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği
KUŞADASI